'Alle privégegevens zijn te koop'     Meldplicht bij diefstal, verlies of misbruik persoonsgegevens

Welkom

Inleiding

Onderzoeken Mariëndijk

Onderzoeken Peter R. de Vries

De zaak Bolhaar

Onderzoeken Goderie van Groen

Geluidsfragmenten

Media

Strafdossier/Procesgang

Contact



Modus operandi: telefonisch rechercheren

In hoeverre zijn bedrijven en de overheid in een tijd dat op duizenden plaatsen persoons- en bedrijfsgegevens zijn geregistreerd deze te beschermen?  Het aantal databestanden dat publieke en private instellingen gebruiken is de laatste jaren  explosief gestegen. Overal laten we sporen na doordat onze persoonsgegevens in databanken worden opgeslagen. Publieke instanties als de Belastingdienst, gemeenten, het kadaster,  justitie, rechtbanken, sociale uitvoeringsinstellingen, rijksdienstwegverkeer en de kamer van koophandel verwerken allemaal uw gegevens.  Maar ook private instanties als werkgevers, Bureau kredietregistratie, energie, telecommunicatie, bank en verzekeringsbedrijven.

Persoonsgegevens zijn waardevol doordat ze een bron van informatie vormen over een persoon. Ze vertellen wat uw huidig en voormalig woonadres is, wie uw huidig of voormalig werkgever is,  wie uw energieleverancier is, wat voor uitkering u ontvangt en hoeveel, of u een strafblad heeft, of u vastgoed heeft, in wat voor auto u rijd, waar en hoe laat u pinde, aan wie u geld overmaakt en met wie u regelmatig belt.

Kun je nog anoniem zijn in een tijd waarin alle grenzen vervaagd zijn? 

Jargontaal
Zoals elk vakgebied heeft ook de informatiebranche een eigen jargon. Het belangrijkste woord is 'coveren'. Dat staat voor je uitgeven voor iemand anders.  Als een gebelde onraad rook en geen informatie gaf, dan heette dat 'op je bek gaan'. De term 'discreet informeren' hield in dat de onderzochte zelf in geen geval ook opgebeld moest worden. Een 'bron aanboren' is iemand bij een instantie weten te vinden die je steeds weer informatie kan geven zonder dat hij iets in de gaten heeft. De waarde van goede bronnen is groot zegt Michel; "Politie en justitie roepen al jaren over het koppelen van databanken met gegevens om zo sneller de juiste informatie te kunnen krijgen. Maar anderen en ik waren al jaren bezig met het koppelen van die bestanden, alleen niet rechtstreeks maar door gewoon van de ene instantie naar de andere te bellen." De achterhaalde gegevens noteert Michel met een pen in piepkleine letters en cijfers, meestal op de onderzoeksopdracht van Mariëndijk Intermediair BV of Goderie van Groen BV zelf. Niet zelden staat zo'n blaadje al snel helemaal vol, zeker als het gaat om een speciale onderzoeken waarin veel informatie op tafel komt zoals kentekennummers, rekeningen en strafbladen. Michel spreekt de achterhaalde informatie in op een memorecorder, waarna een typiste ze uitwerkt tot nette rapportages. 

Het belangrijkst bij het rechercheren via de telefoon is het volgens Michel om direct te weten wat voor soort informatie je waar kan 'halen'. "Je moet weten welke bronnen je voor een bepaald onderzoek moet hebben en waar je als eerste naar toe moet bellen. Bij elk onderzoek ga je weer van start met andere informatie. Soms kreeg ik alleen een naam, soms ook sofi-nummers, NAW gegevens en geboortedata. De informatie die je hebt bepaald wat de volgende stap moet zijn. Doorgaans hanteren alle instanties als zoeksleutels: naam geboortedatum of adres en postcode of burger service nummer."

Namen van de automatiseringssystemen
De namen van automatiseringssystemen bij al die instanties, van de belastingdienst tot gemeenten, zaten in zijn hoofd gegrift. Ze vormen de sleutels naar zijn schatkamers: door ‘insiders’ woorden zoals specifieke afkortingen of namen van systemen te laten vallen die alleen collega's onder elkaar kennen geven de persoon aan de andere kant van de telefoon meteen een vertrouwd gevoel. Ze denken dat je één van hen bent en zijn in die omstandigheid veel sneller bereid je te geloven en informatie te geven. Maar ook het noemen van de naam van een collega  zal het verhaal aan geloofwaardigheid doen winnen.

Bij bedrijfsverenigingen belde Kraay naar de districtskantoren. Daar is in gebruik het Suwinet, Webbr, ResaFasa, UWV1, IMF. Daarin staan voormalige en openstaande dienstverbanden en uitkeringen van burgers geregistreerd. De aanvangsdatum, welke werkgever of  uitkering. Bij de afdelingen van de bedrijfsverenigingen zijn te halen: adres zoals ingeschreven bij de gemeente, een verblijfsadres, telefoonnummers, bankrekeningen, en de bruto-netto bedragen van het salaris. Bij de afdeling Werkgeverszaken bij een bedrijfsvereniging valt een sofi-nummer van een bedrijf te vinden. “Ze selecteren daar op postcode van het bedrijf of op sofi-nummer dat de Belastingdienst van het bedrijf zelf hanteert. Hoeveel mensen staan er op de loonlijst valt er ook te vragen. Die loonlijsten zijn heel handig.” Michel vroeg altijd na vanaf welke datum in dienst en de datum van de uitdiensttreding en wat het bruto en netto loon in die periode bedroeg. Met UWV belde hij zeer regelmatig. GUO belde ik voor de slagers en de agrarische sector en SFB voor de schilders. USZO en ABP voor de ambtenaren.”

De Sociale Verzekeringsbank (SVB) is verantwoordelijk voor de uitvoering van onder andere de AOW (pensioen), de AKW (kinderbijslag) en de ANW  (nabestaandenuitkering). Nagenoeg iedere Nederlander wordt daarom gedurende zijn of haar leven ‘klant’ bij de SVB. De SVB staat via Suwinet in contact met de databases van het UWV, WERKbedrijf en de gemeentelijke sociale dienst.

Dan de Belastingdienst. Enkele van de systemen daar zijn de BVR en de HSB. In de BVR (beheer voor relaties) staan burgerservicenummers, sofi-nummers, naw-gegevens, andere adressen, zoals het adres volgens de Gemeentelijke Basis Administratie, een verplicht toezendadres en als iemand zelfstandig is het adres van de accountant. HSB staat voor 'houderschap belasting'. Daarin staan onder meer kentekens van auto's die personen op hun naam hebben staan. GOA, de geautomatiseerde ontvanger administratie, staan loongegevens (bruto en netto). Aangiftes en laatste data daarvan, of er uitstel is verleend en zo ja  tot wanneer. OB Base is de omzetbelasting gegevens en de FI Base bevat het nominatief loon. De afdeling 'invorderingen' werd ook wel eens gebeld om te vragen of een vordering openstond dan wel als oninbaar was afgeboekt met het daarbij behorende aanslagnummer.

Bij de Douane heeft men bij de afdeling inklaring ladingen eveneens toegang tot het HSB en de GBA.

Bij de afdeling burgerzaken van gemeenten weet de medewerker van het bevolkingsregister waar iemand naar toe is vertrokken bij een verhuizing. Ze weten of  personen een  samenlevingscontract hebben en op welke oude adressen ze stonden ingeschreven. Ook staat er of ze 'zijn afgevoerd' naar een andere gemeente, de plaats van het huwelijk en de datum, of wie de ouders, broer en zus zijn. “Dat is handig voor de opsporing van familieleden.” Rijbewijsnummers en paspoortnummers kreeg Michel ook bij de gemeenten los. Lukt het op de ene afdeling niet dan is er altijd nog een andere. “Wilde een medewerker van burgerlijke stand van een gemeente even niet meewerken dan belde ik gewoon naar de  gemeentelijke sociale dienst. Zij hebben namelijk ook toegang tot het bevolkingsregister waarin NAW gegevens staan vermeld. Ook vraag ik daar naar uitkeringen met bijbehorende data.” De ambtenaren die gaan over de Onroerende zaak belasting kunnen ook bevolkingsregister raadplegen en komen in geval van nood van pas.

Bij de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) in Veendam en Apeldoorn is alles over autobezit geregistreerd. Niet alleen huidige kentekens op naam, maar ook de oude en de bankrekeningen. Een van de systemen bij de RDW is de MAO, bedoeld voor zware voertuigen, en in de CBM (centraal bureau motorrijtuigenbelasting) zijn ook bedrijfswagens terug te vinden. RTL is een term die Michel in gesprekken met de RDW ook vaak laat vallen om maar te laten zien dat hij 'een van hen is'. RTL staat er voor registratie tenaamstelling. "Daarmee kan je bepalen of een voertuig al dan niet een lease auto is."

Bij werkgevers belt Kraay onder meer voor het bruto en netto maandsalaris en of er beslagen op het salaris zijn. Maar ook op welk bankrekening het salaris wordt gestort en welk adres of telefoonnummer de werkgever van de werknemer hanteert.

Bij het UWV Werkbedrijf (het voormalig Centrum voor Werk en Inkomen) krijgt hij gegevens over uitkeringen, woonadressen hele cv's, burger service nummers en telefoonnummers vanuit het systeem Sonar.  

Bij de FIOD (Fiscale Inlichtingen en Opsporingsdienst) heet een systeem GEFIS. "Daarin is te vinden of er onderzoek loopt of heeft gelopen naar privé-personen of bedrijven. Daarin kunnen de medewerkers zoeken op sofi-nummer, naam, geboortedatum of adres."

Bij KPN heten systemen ARIS en CKR, de centrale klanten registratie. Daarin kan ook gezocht worden op geboortedatum. De afdeling security van KPN zit in Groningen en heeft  toegang tot welke telefoontaps er zijn geregistreerd in het land. Geheime nummers op naam of adres zijn doorzoekbaar voor medewerkers, of viceversa. Kraay heeft een lijstje van nummers waarmee mobiele nummers bij providers beginnen. Zo kan hij snel naar de juiste telecom aanbieder bellen als hij meer informatie wil verzamelen. Hij vraagt b.v. een notaoverzicht op met gekozen nummers, gespreksduur, datum en tijd.

Bij TPG Post belt Michel om de namen, adressen en telefoonnummers achter postbussen te weten te komen.

Banken geven informatie over rekeningnummers en saldo's, maar  ook over individuele transacties. Kraay heeft bijvoorbeeld diverse onderzoeken moeten doen waarbij werd gevraagd op afschrijvingen met de PIN-pas, omdat daarbij de plaatsnaam in de transactieomschrijving staat. Dat gebeurde onder meer in onderzoeken die uiteindelijk waren bedoeld voor De Vries wat van pas kwam bij opsporingsactiviteiten. Ook kredietinformatie en limieten en adressen waar de afschriften naar toe worden gestuurd zijn los te peuteren. Maar ook zakelijke tegenrekeningen voor het leggen van derdenbeslag.

Bij zorgverzekeraars belt Michel met de ledenadministratie voor onder meer het achterhalen van adres, telefoonnummer en bankrekening.

Energiebedrijven hebben onder meer informatie over adressen,  bankrekeningen, telefoonnummers, verbruik en betalingsachterstanden.

Medewerkers van luchtvaartmaatschappijen kunnen in hun systemen selecteren op naam, geboortedatum, vluchtgegevens, vluchtnummer, datum van vertrek en aankomst.

Huisvesting is een primaire levensbehoefte voor iedere Nederlander. De woning vervult een centrale rol in het leven van de Nederlander en diverse gegevensverwerkingen kunnen worden geassocieerd met wonen. Voor huurders geldt als belangrijkste registratie de administratie van de verhuurder (particulier of via een woningcorporatie).

Kopers zijn geregistreerd in meerdere databases. Hierbij kan gedacht worden aan de makelaar, de notaris en hypotheekadviseur en eventueel het lidmaatschap van een vereniging van eigenaren. Daarnaast worden de persoonsgegevens opgenomen in het Kadaster. Bij het kadaster is geregistreerd of een natuurlijk of rechts persoon o niemand een  Of een persoon gehuwd is en zo ja onder huwelijkse voorwaarden.

Het kadaster houd ook in haar databanken bij wie er een schip op naam heeft en het daarbij behorende brandmerk. 

Bij deurwaarders en incassobureaus is veel informatie m.b.t. iemands betalingsdiscipline beschikbaar. Bijvoorbeeld over eisende partijen, hoofdsommen, betalingsregelingen, beslagleggingen. Kraay:"Ik belde ook wel eens onder de naam van de persoon naar wie ik onderzoek deed op naar een deurwaarder met een verhaal dat ik zou willen betalen. Dan krijg je ineens heel veel informatie en medewerkring omdat ze denken dat je met het geld over de brug wilt komen."

Net zo gemakkelijk als Michel belt naar gemeenten, banken, uitkeringsinstellingen of sociale uitvoeringsinstellingen, zo doet hij ook navraag bij politie instanties. Bij de Centrale Recherche Informatie (CRI) in Zoetermeer verzamelt hij informatie uit het zogeheten VIS, verificatie informatie systeem. De medewerkers kunnen er selecteren op burgerservicenummer of rijbewijsnummer en vervolgens vertellen of iemand gezocht wordt voor een misdrijf en door welk land om uitlevering gevraagd word. Het VIS is ook gekoppeld aan het NSIS, het Nationaal Schengen informatie systeem, Daarin staat  informatie over vreemdelingen die geen toegang mogen krijgen tot Nederland of die gezocht worden door de autoriteiten. De andere Schengen-landen kunnen ook bij dit systeem. Zelfs gevangenissen laten informatie ontsnappen. Michel belde ook met penitentiaire inrichtingen, huizen van bewaring. Soms gewoon om te vragen of een persoon nog vast zat, soms om gegevens over diens strafblad te krijgen. Ook hier kende hij het jargon. IV staat voor invrijheidsstelling, de datum waarop iemand is vrijgelaten. Ook geven de instellingen  adresgegevens vrij. Bij detenties in het buitenland belde Michel gewoon met het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Het Justitieel Documentatie Systeem geeft het justitiële verleden van personen. Het belangrijkste systeem is de VIPS, de Verwijs Index Personen, waarin strafbladinformatie wordt uitgewisseld tussen de verschillende onderdelen die bij het strafrecht zijn betrokken. Daar belde Michel ook voor. De VIP-informatie verwijst onder meer naar systemen van het OM, Dienst Justitiële Inrichtingen en het Centraal Justitieel Incassobureau in Almelo. Ook via internet kunnen Justitiemedewerkers het VIP raadplegen. "Jargon bij het CJIB is of iemand geconverteerd is, of hij zijn straf of boete heeft betaald." Ook politiemedewerkers laten aan de telefoon informatie los. Zo belde Michel wel eens met de meldkamer met de vraag 'of ze even een kentekennummer konden nazien'. Namen van systemen die als hij de politie aan de lijn had liet vallen waren HKS en DIA. HKS is het landelijke Herkenningsdienstsysteem waarin de politie sinds 1986 alle gegevens over verdachten registreert. Het HKS is overigens ook weer gekoppeld aan vele andere databases, zoals het Sociaal Statistisch Bestand (SSB) van het CBS, met daarin de registers van onder meer de Belastingdienst, de uitkeringsinstanties, de Informatie Beheergroep en  Gemeentelijke basisadministratie. Bedrijfsprocessensystemen van de politie (BPS). Bij de Marechaussee in Schiphol checkt Michel welke paspoortnummers mensen hebben en vice versa. Ook bij Interpol/Europol slaagde hij erin om na te gaan over een persoon op een internationale opsporingslijst stond.

Bij COA (Centraal Opvang Asielzoekers) in Rijswijk en de Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND) checkte hij de geldige verblijfstatus of in welk opvangcentrum iemand verblijft en welke uitkering hij krijgt. Plus bankrekening en telefoonnummers.

Bij rechtbanken vraagt Kraay naar parketnummers, die weer geregistreerd staan met het soort delict, de veroordeling, de plaats en de datum. Rechtbanken maken gebruik van systemen als Kompas, Informanten Register, Centraal Register Opsporing (CRO) en de  eerder genoemde Verwijs Index Personen (VIPS). Ook geven medewerkers van de rechtbanken informatie uit het GVO en het 'geheimregister', die gegevens over gerechtelijke vooronderzoeken bevatten. Veel gegevens over personen naar wie nog onderzoek loopt staan in het landelijk dekkende systeem ARC (Administratie rechter-commissaris). De rechtbanken werken in strafzaken met het systeem SAS, gerechtshoven met NIAS, in civiele zaken met 'Civiel' (rechtbanken) of met Ciran en Rekest (gerechtshoven) of NKP (kantonrechtbanken), en in de bestuursrechtspraak zijn verschillende Berber-systemen in gebruik. 

Het Centraal Insolventieregister bevat de gegevens over faillissementen, surséances van betaling, wie de curator is en schuldsaneringsregelingen van natuurlijke personen (in één woord insolventies genoemd) van alle rechtbanken. In dit register kunt u nagaan of een bedrijf of persoon failliet is.
Het huwelijksgoederenregister is een openbaar register waarin de huwelijkse voorwaarden bij een huwelijk of geregistreerd partnerschap staan vermeld. De notaris die de huwelijksakte heeft opgemaakt, zorgt voor de inschrijving van de u opgestelde huwelijkse voorwaarden in het huwelijksgoederenregister. U vindt het register bij de rechtbank waarbinnen het huwelijk is voltrokken.
Buren en ex-collega’s kunnen ook een goede bron zijn bij het geven van achtergrondinformatie over hoe iemand in de buurt staat aangeschreven. Bij naamgenoten vraagt hij na of ze de gezochte persoon zijn. Verhuurders, schuldeisers en zakenrelaties geven informatie over betalingsgedrag. En de persoon zelf ? Ja, ook die is een goede bron van informatie, zolang hij maar niks door heeft. “Een veelgebruikt truc daarbij is opbellen en zeggen dat hij of zij per ongeluk te veel premie heeft betaald voor de zorgverzekering en dat je dat zou willen terugstorten maar dat er fouten zitten in de gegevens waarmee de persoon staat geregistreerd.”  Dit was de eerste smoes die ik leerde van de directeur op mijn eerste werkdag bij Mariëndijk Intermediair BV. 

Gegevensverwerkingen
Om de versnippering van gegevensverwerkingen tegen te gaan is de Nederlandse overheid al geruime tijd bezig een systeem van basisregistraties in te richten. De meeste van deze basisregistraties bevatten persoonsgegevens.

De Nederlandse overheid kent inmiddels tien basisregistraties: de Gemeentelijke basisadministratie (GBA), het Handelsregister (HR), de Basisregistratie Kadaster (BRK), de Basisregistratie Topografie (BRT), de Basisregistratie Adressen (BRA), de Basis Gebouwen Registratie (BGR), de Basisregistratie voertuigen (BRV), de Basisregistratie Inkomen (BRI), de Polisadministratie en de Basisregistratie WOZ.


<< TERUG